DE STEM OOM .AND olimiy is eigenlijk een stripfiguur9 Grafiek toont Amerika van nu m Quiz in Ster-reclame om kijkers te binden De Troje Trilogie fascinerend stuk 'Tweede Lijn' brengt schokkende moordzaak ER 1994 Counting Crows: overrompeld door het grote succes Yovincie Zeeland ie Coen van Vrijberghe de Coningh geniet nog even van rol in 'Flodder' 'Crossing Over Changing Places' in De Beyerd in Breda él ZIE RAGAZZI OP ACHTERPAGINA-D4 Gids ZATERDAG 17 DECEMBER 1994 DEEL (MER) inzake de grootschalige en een commentaarronde gehou- n, te weten: n het door Grontmij NV uitge- ze visie is door Gedeputeerde catie voor de grootschalige ber- rking van het streekplan nodig. cie Zeeland een inspraakronde akelijke inspraak voor de vereiste ig locatiekeuze berging bagger- tingscentrum van de provincie Terneuzen, Axel en Sas van ^deputeerde staten zijn/haar irde Staten van Zeeland, p/a op 20 december 2994 in het ge- 20.00 uur. Als voorzitter fun- Wie de wens daartoe te kennen in de heer ing. A.M. Dek in het gedaan (mondeling/schriftelijk) bij elburg, telefoon 01180-31113. bij het Voorlichtingscentrum van itbepaling van ons college en de mkostenvergoeding van 40- Door Anja van den Akker Dat uitgerekend hij - als telg van een Zeeuws patriciërsge slacht - ma Flodders zoon Johnny vertolkt, vindt Coen van Vrijberghe de Coningh (44) wel vermakelijk. Veel moeite kost de gedaantever wisseling hem niet. „Ik schud Johnny inmiddels zó uit mijn mouw. Ik draai een knop om en daar is Johnny. Maar zet ik mijn pruik af en kleed ik me om, herkent niemand me meer. Voor een acteur is dat een zegen." Het huis van de familie Flodder staat in Almere. Op het terrein van First Floor Film Factory, waar een prachtige villawijk uit Sittard is nagebouwd. Bordkar tonnen wanden, flinterdunne voordeuren en plastic bloemen achter de ramen. Alleen het gras en de bomen zijn echt. In de tuin van de Flodders liggen een wc-pot en een autoband, na gebruik achteloos gedumpt naast de blindenstok van opa. Een parkeermeter, de oude lam- pekap en dito motorhelm zijn op willekeurige plaatsen achterge laten in het verwaarloosde groen. De naburige grasveldjes zien eruit als glad gestreken mantelpakjes. Het scenario van Flodder in een notedop: de lotge vallen van een a-sociale familie temidden van de high society. Flodder gaat volgend jaar als tv-serie het derde en definitief laatste seizoen in. „Als je te lang doorgaat, verval je in herhalin gen. Dan word je een dief van je eigen ideeën. De karakters zijn niet verrassend genoeg om het jaren achter elkaar vol te hou den", geeft Van Vrijberghe de Coningh toe. „We zitten nu al in de uithoeken van de mogelijkheden die het script ons biedt: Mijn broertje is te dom om voor de duvel te dansen. Ik ben het macho-type dat boereslim is, alles verzint en ook voortdurend uitglijdt. Zus 'Kees speelt de stoeipoes en ma Flodder is de hoeksteen. Als zij zegt dat iets niet doorgaat, géèt het ook niet door. Opa tenslotte is ooit komen aanrijden. We heb ben er geen idee van of hij familie is, maar hij zit af en toe slimmer in elkaar dan je ver moedt. Dat is het verhaal. Meer zit er niet achter. Je moet het dus hebben van de intriges." Coen van Vrijberghe de Coningh heeft geprobeerd het vlakke ka rakter van Johnny - het zoge naamde tweedimensionale in de rol -te verdiepen. „Johnny is bijna een cartoon, een stripfiguur. En dat wordt lekker vet aangezet. In uiterlijk en motoriek. Dus als die uiterlij ke kenmerken verdwijnen, ver- Coen van Vrijberghe de Coningh: „De karakters zijn niet verrassend genoeg om het jaren achter elkaar vol te houden.foto veronica vliegt eigenlijk het personage. Enerzijds is dat voor mij de veiligheid van deze rol. Ik ben niet meer herkenbaar en het pu bliek zal mij nooit stigmatiseren zoals bij Joop Doderer met Swiebertje is gebeurd. Van de andere kant heb ik geprobeerd wat meer warmte in de rol van Johnny te brengen. Om de fami lie Flodder, hoe a-sociaal ze ook is, wat meer leven in te blazen." „Ik wil laten zien dat de Flod ders onderling een soort familie band hebben. Al verraden ze elkaar en 'doen' ze het met el kaar. Als puntje bij paaltje komt, mag je toch niet aan hun zusje of broertje komen. Volgens mij identificeer je je als kijker zo beter met die mensen. Net als je denkt: Ach, hij is zo kwaad nog niet, doet Johnny weer iets dat alle perken te buiten gaat. Maar dat vergeef je hem door die paar eerdere warme momenten." „Johnny is een volstrekt ander wezen dan ik zelf ben", zegt de Amsterdamse acteur wellicht ten overvloede. „Die slechte inborst bijvoorbeeld staat erg ver van me af. Ik kom uit een, mag ik wel zeggen, goed milieu en heb een redelijke opleiding. Ik ben altijd met alle normen, plichten en waarden van deze christelijke samenleving opgevoed. Soms heb ik weieens een te hoge mo raal, vind ik zelf. Ik zit heel gedegen in elkaar." Hij grijnst. „Ik heb een enorm besef van goed en kwaad. Ik zit erg aan de goede kant, bijna tegen wil en dank. Maar zo ben ik gewoon gemaakt door mijn ouders." Aan zijn afkomst dankt hij ook z'n dubbele achternaam. „We zijn een oud patriciërsgeslacht uit Zeeland. Dat bezat vroeger in de zuidelijke Nederlanden een groot stuk land. Een echte titel heb ik niet. De Van Vrijberghe de Coninghs waren destijds rijk geworden edelen. Mijn vader is al langer overleden, mijn moeder heeft nog een staartje van Flod der meegemaakt. Ze vond het prachtig dat ik zo aan die zelf kant speel, de volstrekte karika turale manier waarop dat ge beurt. Weet je wat ik zelf het leukste vind? Dat ik legaal din gen mag doen die normaal ge sproken niet mogen." Zijn ogen glimmen als hij uit legt: „In die oude roze slee met honderd kilometer per uur tegen de stroom in door rood licht rijden. Dat is toch een jongens droom. Zijn dat niet de avontu ren waar iedere man van smik kelt?" Er lopen volgens Van Vrijberghe de Coningh heel wat Johnny Flodders in Nederland rond. „Wat uiterlijke kenmerken be treft dan. Vermoedelijk is bijna niemand zo a-sociaal als hij." De acteur beaamt dat Johnny meer een figuur uit de Randstad is die je in de provincie minder vaak zult tegenkomen. „Johnny Flodder is een geürbaniseerde schurk. In het oosten en zuiden van het land heb je een andere vorm van patserigheid. De fami lie Flodder komt zonder twijfel uit een achterbuurt in de Rand stad." Kunnen wij ondanks alles nog wat van haar leren? „Misschien wel dat je nooit stress moet hebben. Dat je tot op zekere hoogte moet doen wat je leuk vindt", denkt 'Johnny Flodder' hardop. De toekomst. Het leven na Flod der. Van Vrijberghe de Coningh kijkt niet al te ver vooruit. Van half januari tot mei 1995 treedt hij op in het driekoppige mu ziektheatergezelschap The Shoo ting Party. „De eerste helft van 1995 ben ik dus zoet. En daarna? Een speelfilm het liefst. Maar dat gaat dus niet, want er komen hier te weinig films uit. Naar het buitenland wil ik voorlopig niet. Zeker zo lang ik hier nog dingen kan doen die ik leuk vind. Ik ben erg aan Nederland gebakken. Vooral Amsterdam. Ik vind Ne derland het leukste land van de wereld, vooral vanwege onze to lerantie." Misschien zijn we soms een beet je te soepel, overweegt hij. „Maar dat vind ik altijd beter dan de andere optie: een politie staat." Coen van Vrijberghe de Coningh mag dan geen afgewogen scena rio hebben voor de toekomst, hij weet in ieder geval wat hij niét wil: werken voor een omroep als de EO. „Daar doe ik principieel niet aan mee. Nee, ook niet aan een dramaserie. Dan moeten ze eerst de statuten van hun om roepvereniging even wijzigen. De EO gaat mij echt te ver. Die gumt alle dramatiek weg. De dogmatische beginselen kan ik niet verenigen met mijn eigen principes. En met die van John ny Flodder al helemaal niet." Hij lacht. En dan, heel eerlijk: „Veronica is a priori ook niet mijn omroep. Dat geschreeuw. Daar word ik gek van. Maar ik begrijp dat die formule aanspreekt. De manier waarop Veronica Flodder heeft binnengehaald, verdient daaren tegen mijn respect. Die slagvaar digheid, daar ben ik dol op." Laatste vraag. Hoe kijkt Van Vrijberghe de Coningh aan tegen de vloedgolf van nieuwe 'colle ga's' op het tv-scherm? „Goede Tijden Slechte Tijden bijvoorbeeld? Ik kijk er zelf niet naar. Ik vind het te gruwelijk voor woorden. De diarree aan soaps en comedy's die uit de grond wordt gehengst, in een hoge frequentie met een laag budget, waardoor het resultaat gewoon niet goed kan zijn... Vre selijk. Dat heeft allemaal niets te maken met een zogeheten kweekvijver voor jong talent. Jong talent komt voor mijn ge voel van de academies af, op een enkele uitzondering na. Het al gehele peil zakt nu af naar een heel laag niveau. Dat is jam mer." Van onze verslaggever Hans Rooseboom Tachtig grafische werken van 46 hedendaagse Amerikaanse kunstenaars vormen de ten toonstelling 'Crossing Over Changing Places', die vanaf 20 december in het Bredase centrum voor beeldende kunst De Beyerd is te zien. In zeven zalen ontvouwt zich een divers en kleurrijk overzicht van grafisch en ander werk op pa pier, gemaakt door Amerikaanse beeldende kunstenaars die zich normaal niet van grafische tech nieken bedienen. Het werk is vervaardigd in vijf printshops aan de Amerikaanse oostkust, dat zijn grafische werkplaatsen die een typisch Amerikaans verschijnsel lijken te zijn. „Die printshops zijn werkplaatsen zoals wij die in Nederland eigenlijk niet ken nen", aldus Sonja Herst, conser vator van De Beyerd. „Beeldend kunstenaars die een idee hebben maar geen technische grafische kennis kunnen met dat idee te recht in zo'n printshop. Daar krijgen ze alle hulp en medewer king. De meeste kunstenaars die hier zijn vertegenwoordigd hou den zich normaal niet met gra fisch werk bezig". Het werk in De Beyerd is ge maakt in vijf verschillende printshops, allemaal aan de Amerikaanse Oostkust: The Rut gers Center for Innovative Print- making (New Brunswick, NJ), Lower East Side Print Shop, Inc. (NY, NY), The Print Club (Phila delphia, Pa.), The Ettinger Stu dio (Philadelphia, Pa.) en Pyra mid Atlantic (Riverdale, Md). De werken laten het hele scala aan mogelijkheden zien: ets, li no, litho, chme collé, collage, fotoprocédés, verschillende soor ten papier, etc. Maatschappelijk Maar behalve vanwege de ge toonde technieken is de tentoon stelling om een heel andere re den de moeite waard. Het is de sterke maatschappelijke betrok kenheid die uit al de werken spreekt. 'Crossing Over Chan ging Places' is een staalkaart van alle maatschappelijke pro blemen in de Verenigde Staten van de jaren '90. Die maatschap pelijk problemen blijken te her leiden zijn tot etnische verschil len enerzijds en 'het milieu' an derzijds. Het gaat hier om een reisten- toonstelling, deels gefinancierd door de Amerikaanse overheid. Mannen, vrouwen, zwarten, in dianen, puertoncanen, chicano's, Pacific Americans (Japanners, Koreanen): Amerika wordt hier uitdrukkelijk niet gepresenteerd als WASP-bolwerk (White Anglo Saxon Protestant) maar als de smeltkroes die het nog meer dan vroeger is. Bij de tentoonstelling is een ca talogus verkrijgbaar met fraaie kleurenreproducties en verhel derende artists' statementskor te verklaringen van de kunste naars zelf over hun drijfveren en hun bedoelingen. De catalogus kost slechts 15,-, en het is aan te raden om hem te kopen omdat de informatie de werken een stuk makkelijker te doorgronden maakt. Het is opmerkelijk hoeveel kun stenaars hun eigen etnische en familie-achtergrond gebruiken, met name de Aziatisch-Ameri- kaanse kunstenaars. Zo is de identiteit van de (geboren) Kore- aan Yong Soon Min het resultaat van 'de wisselwerking tussen het persoonlijke en het politieke'. Een aantal van deze Aziatische kunstenaars gebruikt hetzelfde procédé van de familiekiekjes. De kunstenaar Ken Chu ver beeldt zijn obsessie om te moe ten leven als AI&P male (Asian and Pacific Islander). „Hol lywood producers denken dat het grote publiek geen positief beeld van de Aziatische man wil accepteren". Nog een aantal statements: „Als kunstenaar heb ik veel te danken aan de Afrikaans-Ame rikaanse cultuur, en aan de cul tuur van Afrika, Oceanië, Mexi co en de Indianen". „Het gaat over de stress en de slachtofferrol vooral van vrou wen, onder het huidige politieke beleid ten aanzien van werklo zen en andere kansarmen". „De afgelopen twee jaar heb ik onderzocht hoe de realiteit van de mythe en dè kracht van de publieke opinie samenwerken om ons te beletten helderheid te krijgen over onszelf versus onze rol zoals bepaald door de cultu rele, historische en politieke waarden van de maatschappij. Grote stad De tentoonstelling 'Crossing Over Changing Places' is een tentoonstelling van typische gro- testads kunst. Amerika is der mate groot en divers dat het altijd belangrijk is uit welk deel van het land iemand, in dit geval een kunstenaar, afkomstig is. Van de 46 deelnemende kunste naars aan deze tentoonstelling komen de meesten uit de (heel) grote stad. Tien zijn afkomstig uit New York, zes uit andere miljoenensteden (Chicago, De troit, Seattle, Memphis) en de meerderheid uit de metropolen in het oosten van de Verenigde Staten: Philadelphia, Baltimore, Washington, Cleveland, Cincin nati, Columbus, Buffalo, Ne wark, en uit de New England- steden Providence, Worcester, Hartford en Bangor. Een min- 'Be bop Bass'van Meivin W. Clark (1989) derheid blijkt woonachtig in plaatsen.als Iowa City, Kingsvil- le (Texas), Cay use (Oregon) en New Iberia (Louisiana). En ten slotte is er de delegatie die in het buitenland is geboren: Filippij nen, Japan, Zuid-Korea, Hong Kong, Istanbul, Stockholm. „Deze tentoonstelling van grafi sche werken is denk ik aantrek kelijk voor een breed publiek, Van onze rtv-redactie Nicholas (56) en Elizabeth Newall (47) verdwenen na een etentje op 10 oktober 1987 spoorloos. Na een week deden hun zoons Roderick en Mark aangifte van vermissing. De politie op het Kanaaleiland Jersey stond voor een raadsel. Het duurde zes jaar voor ze de moord wist op te lossen: Roderick bekende. Veronica's Tweede Lijn brengt zondagavond de Britse docu mentaire Murder in the family over dit familiedrama. De fatale avond en nacht zijn gedetail leerd gereconstrueerd en worden nagespeeld door acteurs. Van het feestelijk etentje - moeder Eli zabeth was jarig - in restaurant Sea Crest tot het begraven op een onopvallend plekje op het eiland. Tussendoor zijn beelden te zien van het gezin Newall, zoals va kantiefilmpjes en foto's van vroeger. Tv-journaals tonen Mark die twee weken na de moord verklaart dat hij zich niet voor kan stellen waarom zijn ouders weg zijn gegaan. Ook zijn beelden te zien van de opgra ving. Familie, kennissen, politie-agen- ten en een psychiater komen aan het woord. Ze schetsen een beeld van de Newalls, een respectabel gezin, dat leefde in welvaart. Mark beheerde het familiever mogen. Vader Nicholas, een ar rogant en moeilijk man, zette zijn zonen onder druk om iets te bereiken in het leven. Helemaal duidelijk wordt niet waarom bij Roderick de stoppen doorsloegen en Mark hem te hulp schoot. Een professor legt uit dat zulke moorden „beginnen als verlangens of fantasieën, die maar heel soms ook worden uit gevoerd." „De jongens hebben één fout gemaakt. Ze hadden de moord niet op Jersey moeten plegen", maakt een agent duidelijk hoe de politie van Jersey erop gebeten was de zaak op te lossen. 'De tweede lijn', zondag, Neder land 2, 20.05 uur Van onze rtv-redactie Hilversum - De Ster begint op 16 januari met een kijkersquiz in de reclameblokken. Het spel, 'Quizpel' genaamd, moet de aandacht van de kijkers vasthouden die steeds vaker van de reclames wegzappen. Voorlopig is het spelletje alleen op Nederland 1 te zien maar als de quiz aanslaat komen andere zenders ook in aanmerking. Quizpel begint elke dag in het reclameblok van 19 uur. De kij kers krijgen aan het eind van het reclameblok een vraag voorge legd waarna zij kunnen bellen naar een speciaal telefoonnum mer. Volgens waarnemend alge meen directeur R. Morees van de Ster gaat het om 'visuele vragen' zoals vervormde portretten van bekende Nederlanders of stads en dorpsgezichten. Door de computer worden vijf goede bellers willekeurig uitge kozen. Onderling spelen die nog een spelletje waarna in het vol gende reclameblok de naam van de winnaar bekend gemaakt wordt. De prijzen zijn volgens Morees 'niet te dol maar wel aantrekkelijk: „U moet denken aan stofzuigers, mixers, een dag je uit. Zoiets." De te winnen prijzen komen tien seconden in beeld wat Quizpel aantrekkelijk moet maken voor adverteerders. Nieuwe vragen en antwoorden lopen de hele avond door in de reclameblokken. Morees hoopt daarmee te bereiken dat de kij kers niet naar andere zenders vluchten als het zoveelste blok met 'onopvallend maandver band' en 'heftige luiers' zich aandient. Als de kijkers het spel letje waarderen, start de quiz al om 16 uur. Op termijn is het ook mogelijk dat de andere zenders Quizpel in hun reclameblokken gaan opnemen. maar ook voor specialisten", zo vat conservator Sonja Herst de tentoonstelling in De Beyerd sa men. 'Crossing Over Changing Places'. Grafiek van 47 Amerikaanse kun stenaars'. Te zien van 20 december 1994 t/m 19 februari 1995 in De Beyerd, Boschstraat 22 Breda. Ope ningstijden dinsdag t/m vrijdag 10-17 uur, zondag en 2e kertsdag 13-17 uur, maandag, 1e kerstdag en nieuwjaarsdag gesloten. Breda - Theater Achterom. 'De Troje Trilogie' door Thea ter van het Oosten. Tekst en regie: Koos Terpstra. Gespeeld door Oda Spelbos, Catherine ten Bruggencate, Bart Klever, Petra Laseur en Ruben Lür- sen. Gezien op vrijdag 16 de cember. Ook vanavond nog te Door Marjan Mes Als het echt de eerste keer was dat ik een lijk zag, zou ik huilen, maar het is niet de eerste keer... Andromache mag dan wel een dochter uit een Trojaanse vorstenfamilie zijn, zij spreekt, voelt en denkt als een moderne vrouw. Zij is zwaar getroffen door een ellendige, zinloze oorlog. Ze verloor haar man, vader, broers en haar kinde ren. En als ze dan toch weer even gelukkig is omdat de Griek die haar als oorlogsbuit meenam haar geliefde is geworden en haar een zoon schonk, komt plotseling diens jaloerse bruid opdraven en wil haar kapot ma ken. Maar Andromache is een sterke vrouw die zich niet zo maar kapot laat maken. Ze rea liseert zich bovendien de betrek kelijkheid van menselijk geluk. In De Troje Trilogie van de Ne derlandse toneelschrijver Koos Terpstra wordt deze even kwets bare als strijdbare en onafhan kelijke moderne jonge vrouw formidabel gespeeld door Oda Spelbos. Een roodharig, eigenge reid meisje met een grote dosis overlevingsdrang dat soms inge keerd is en dan weer furieus en vastbesloten. Het ene moment vindt ze dat de enige manier om te leven is om andere mensen te vertrouwen. Het andere moment wil zij zich wreken. Want de menselijke hartstochten zijn on peilbaar. Als iets uit deze door de schrij ver zelf prachtig geregisseerde voorstelling blijkt dan is het wel dat nooit iemand iets duidelijk is over zijn eigen aard. De persona ges zijn daarom zeer herkenbaar. Het zijn kleine mensen verwik keld in een groot oorlogssdrama waar zij geen greep op hebben, hoewel zij er zelf schuld aan hebben. Zij praten meer over en tegen zichzelf dan met elkaar. Ze luisteren niet en dan ontstaan misverstanden over kleine din gen. Waarom weet niemand meer, maar de gevolgen zijn groot. In de kleinschalige, uiterst her kenbare familiesituaties liggen de grootschalige conflicten van een oorlog al besloten. In de gewone spreektaal en soms poë tische dialogen worden gedach tesprongen gemaakt, zoals men sen echt praten. Dat is het bij zondere aan dit buitengewoon goed geschreven stuk en de schitterend geacteerde voorstel ling, die soms lichtvoetig en af standelijk maar dan weer adem stokkend emotioneel is. De geschiedenis van Androma che wordt chronologisch in om gekeerd perspectief uitgebeeld, in drie delen. Eerst zie je wat er in Griekenland van haar bij haar Griekse geliefde Neoptolemos (Bart Klever) en diens jaloerse vrouw Hermione (een intrigeren de Catherine ten Bruggencate) is geworden, later pas keren we terug naar haar familie in het jaar voor de val van Troje. Ook al geen rozengeur en maneschijn, met misverstanden tussen men sen die toch veel van elkaar houden. Petra Laseur speelt hier de verbluffend tragi-komische rol van een schoonmoeder die haar ogen liever gesloten houdt voor de werkelijkheid. Hoewel zonder noemenswaardig decor is het een uiterst onderhouden to neelvoorstelling. De laatste in Theater Achterom.

Krantenbank Zeeland

de Stem | 1994 | | pagina 25