PZC Volkert heeft nog een venster naar buiten Syrië zal uiterste best doen om de VS te behagen Bewindvoerder Garner reist af naar Bagdad De sjiieten in Saddam City maken zich al los van Irak Druk van de publieke opinie weerstaan bij bepalen vonnis Van der G. 16 april 1953 woensdag 16 april 2003 Geschokt Vergelding Vuistslag Vietnam Termijn Bewapening Rechters houden hun rug recht door Gijs Schreuders Voor de nabestaanden van Pim Fortuyn is het een moeilijk te verteren gedachte dat de dader van de moord op de politicus volgens het gisteren gevelde vonnis van de Amster damse rechtbank in mei 2014 vrijkomt. De teleurgestelde re actie is begrijpelijk. Ook na an dere gevallen van moord zeggen de nabestaanden niet zelden: wij hebben levenslang, waarom de dader niet? Bij een levens delict kan geen enkele straf het toegebrachte leed vergel den. Bij een beoordeling van het von nis moet voorop worden gesteld dat de rechtbank zich in geen enkel opzicht liet beïnvloeden door de publieke opinie. Dat on derstreept de onafhankelijk heid van de rechterlijke macht in Nederland en is een bewijs van de kracht van onze rechts staat. Wel is de enorme beroe ring over de moord op Fortuyn waarschijnlijk reden geweest om het oordeel te voorzien van een bijzonder uitvoerige moti vering. De belangrijkste vraag waar de rechtbank voor stond, was of er in dit geval een hogere straf moest worden opgelegd dan ge bruikelijk is. Die vraag is met ja beantwoord. Normaal volgt op een enkelvoudige moord door een niet eerder veroordeelde da der een gevangenisstraf tussen twaalf en vijftien jaar. De uit zonderlijke verzwarende om standigheden hebben er echter toe geleid dat de moordenaar van Fortuyn achttien jaar kreeg. Meer dan bij een 'gewone' moord dus. Alle door de verdediging aange voerde gronden voor strafver mindering zijn beargumenteerd afgewezen. Noch in de speciale behandeling die Van der G. tij dens het voorarrest heeft onder gaan, noch in uitspraken van autoriteiten die zich in de rechtsgang mengden, zag de rechtbank reden voor een lagere straf. De redenen die voor een extra hoge straf werden aange voerd, lagen in de lijn van het re quisitoir van de officier van jus titie: het feit dat de rechtsorde 'buitengewoon ernstig' is ge schokt door deze moord, de bru te uitvoering ervan en de alge mene preventie. Waarom dan toch geen levens lang, zoals de officier had ge- eist? Een van de straf doelen heet in juridische taal speciale pre ventie. Dat betekent dat bij deze dader kans op herhaling van het misdrijf aannemelijk zou zijn. Op dit punt was de rechtbank het, met verwijzing naar het psychiatrisch onderzoek van het Pieter Baancentrum, niet eens met de officier van justitie. Ook wilde de rechtbank niet zo ver gaan de moord op Fortuyn te kwalificeren als een gevaar voor het voortbestaan van de demo cratie. Wel heeft de moordenaar het democratisch proces ver stoord, met name de verkiezin gen van 15 mei 2002, maar de politieke gevolgen van de moord zijn volgens het vonnis in een strafproces niet te bepalen. De rechtbank nam genoegen met het door Van der G. aange voerde motief voor zijn daad: hij zou in Fortuyn een gevaar voor de zwakken in de samenleving hebben gezien. De rechtbank verdient lof voor de zorgvuldige en uitvoerige motivering van de straf. Le venslang betekent dat iemand geen perspectief heeft om ooit terug te keren in de maatschap pij. Als er geen gevaar van her haling is vastgesteld, zou dat neerkomen op zuivere vergel ding. De rechtspraak zou dan verzeild raken in de buurt van wraakuitoefening en dat is in strijd met de humanitaire uit gangspunten van het Neder landse strafrecht. Iets anders is dat het in veler ogen niet alleen onbevredigend, maar zelfs volkomen onbegrij pelijk is dat een op zichzelf uitzonderlijk hoge straf van achttien jaar al na twaalf jaar voltooid is. Er is alle reden het systeem van de automatische vervroegde invrijheidstelling te herzien en de vervroegde vrijla ting weer voorwaardelijk te ma ken. De hiervoor nodige wets wijziging kan uiteraard alleen betrekking hebben op toekom stige gevallen. Uit de eerste reacties van het Openbaar Ministerie en de ad vocaten van Van der G. spreekt weinig animo om hoger beroep tegen het vonnis aan te tekenen. Toch zou het gezien het uitzon derlijke karakter van de zaak nuttig kunnen zijn dat een hoge re instantie - in dit geval het Amsterdamse gerechtshof - zich ook nog eens over de strafmaat buigt. Dat zou dan wel beteke nen dat de zaak - die ook de na bestaanden van Fortuyn zo graag eindelijk achter zich wil len laten - in zijn geheel op nieuw moet worden behandeld, een weinig aanlokkelijke ge dachte. Gijs Schreuders is juridisch me dewerker van de PZC A Een vrouw verwerkt bij de rechtbank in Amsterdam haar teleurstelling na het vernemen van de uitspraak. foto Olaf Kraak/ANP van onze redactie binnenland Volkert van der G. kan beginnen met streepjes krassen op zijn celdeur. De moordenaar van Pim Fortuyn is een levens lange gevangenisstraf bespaard gebleven. „Hij heeft tenminste nog een venster naar de buitenwereld", zegt de Leeuwarder ad vocaat Willem Anker. Anker nam met instemming kennis van het vonnis. Hij had overigens al voorspeld dat Volkert geen levenslang, maar 'tussen de zestien en twintig jaar cel' zou krijgen. Anker heeft verscheidene cliënten die tot hun dood achter de trahes moeten zitten. Hij bezoekt deze mannen geregeld. ,,Ik weet wat levenslang met een mens kan doen. Dat is een leven zonder perspectief." De advocaat vindt de zwaarste straf een noodzakelijk kwaad voor bijvoorbeeld se riemoordenaars en anderen die een meer voudige moord op hun geweten hebben. „Maar het blijft een extreme sanctie. Die is welhaast onmenselijk, zeker voor een jonge man als Volkert van der G., die trouwens niet eens een strafblad had. Hij zou dan nog vele tientallen jaren voor de boeg hebben. Levenslang is in Nederland immers ook daadwerkelijk levenslang. Anker vindt het opmerkelijk dat de recht bank dit laatste in het vonnis benadrukte. „Het is kennelijk nodig dat de rechtbank dat aan de samenleving uitlegt, want ik denk dat veel mensen op levenslang voor Volkert hadden gerekend." GPD door Mayke Calis Zijn de VS klaar nu het regime van Saddam Hoessein op de knieën is ge dwongen of moeten nu de buurlanden van Irak vrezen voor een inval? Kunnen de stofwolken gaan liggen of is dit de lont in het kruitvat? De dreigende taal van president Bush richting buurland Sy rië doet het ergste vrezen. Nederlandse kenners denken dat het bij dreigen blijft. „Amerika voert een politiek van intimidatie", denkt Rob Soeterik, Irak-specialist van de Middle East Research As sociates (Mera) in Amster dam. Hij verwacht dat Syrië de komende tijd 'ontzettend voorzichtig' zal zijn om de Amerikanen niet op de tenen te trappen. En van die voor zichtigheid profiteren de VS bij het zoeken naar een op lossing voor het conflict tus sen Israël en de Palestij nen. Syrië heeft nog geen vredes regeling met Israël. De Amerikaanse vrees dat Syrië aan Irak wapens levert of dat topfunctionarissen van het bewind van Saddam in Syrië onderdak zullen vin den, acht Soeterik onge grond. „Er is geen geestver wantschap of steun vanuit Syrië voor Irak. Bovendien heeft het land al een front met Libanon, waar nog steeds met de Israëliërs ge vochten wordt." Soeterik: „Ik verwacht dat de Amerikanen eerst orde op zaken zullen willen stellen in Irak voor ze verder gaan. Daarna ligt een aanval op Noord-Korea meer voor de hand dan op Syrië of Iran, dat ook bestempeld is als deel van de As van het Kwaad." Ook Roel Meijer, docent ge schiedenis van het moderne Midden-Oosten acht de kans uiterst gering dat de VS Syrië binnen vallen. „De Iraakse president Bashar Assad heeft nooit zo huisgehouden oiiè, zijn bevolking als Saddao Hoessein in Irak.Bovendia hebben de VS in Syrië gee enkele oppositiepartij g, aansluiting bij te zoel» meent hij„De bevolkingen Syrië komt pas in opstandte gen zijn leiders wanneets zien dat in buurland Irakee economisch bloeiende de» cratie ontstaat." Voor de stabiliteit in dereói draait alles om de vraag o Irak erin slaagt een stabiel regering te vormen, is Meij ers inschatting. Een pro-Is raël regering die aan de lei band loopt van de Verenigd Staten, pikken de omringen de landen niet, vermoedt!) „Deze landen kunnen mij tair niet tegen de VS op. du zelfmoordacties zijn het ge volg." De Iraakse bevolkii zal zich volgens hem ookvei zetten tegen zo'n regering „De VS schuiven allerleipro Amerikaanse leiders naa voren, maar een nieuwerege ring moet de Iraakse belai gen behartigen." Soeterik omschrijft de posi tie van de regeringen in i buurlanden van Irak als et patstelling. Door de 'moker slag' die Amerika nu heel uitgedeeld is duidelijk ge worden dat militair vera totaal geen zin heeft. Politieke samenwerking ii de regio stelt weinig voor,zo dat ook op die manier geei vuist tegen de Amerikane gemaakt kan worden. Tege lijk is in de meeste landenhe grootste deel van de bevol king fel anti-Amerikaan Ook hij voorspelt 'radicaliso ring van het verzet'. Midden-Oostendeskundige Ruud Hoff ziet eerder lande als Saoedi-Arabië als poten tiële onrustbronnen. „Dere gering is bevriend met de VS maar de bevolking is zee verdeeld. Een groot deelhaa de VS intens." GPD door Patrick Selbach De Amerikaanse ex-generaal en komend 'bewindvoer der' van het naoorlogse Irak, Jay Garner, zal volgens Ameri kaanse functionarissen nog de ze week zijn opwachting maken in Bagdad. Daarmee begint for meel het tijdelijke Amerikaanse bestuur over het Arabische land, bedoeld als een opmaat tot de installatie van een Iraaks overgangsbestuur. Dat zal de naam Iraq Interim Authority (IIA) dragen en verkiezingen moeten voorbereiden. Garner, die al de Sheriff van Bagdad wordt genoemd, was gisteren in de Zuid-Iraakse stad Nasiriya om er leiding te geven aan een eerste overleg over het post-Saddam bestuur. Tiental len vertegenwoordigers van de intern uiterst verdeelde Iraakse oppositie schoven daar aan. De belangrijkste oppositiegroep van de sjiitische meerderheid in Irak was echter afwezig. Garner wil Irak in eerste aanleg in drie bestuurszones indelen, zo is al eerder uitgelekt in Ame rikaanse media. In de noordelij ke zone, met Mosul als centrum, zal volgens die plannen ex-bri gadegeneraal Bruce Moore 're geren'. Moore was eerder com mandant van de 90ste Regionale Ondersteunings Groep van de Amerikaanse landmacht in San Antonio, Texas. Centraal-Irak komt onder de supervisie van Barbara Bodine, ex-ambassadeur van de VS in Jemen. Bodine werkte in de ja ren tachtig op de Amerikaanse ambassade in Bagdad. Deze stad, en daarmee Centraal-Irak, wordt ook nu opnieuw haar werkgebied. In 1991, na de inval van de Irakezen in Koeweit, zat ze daar enige tijd vast op de Amerikaanse ambassade. Het zuidelijk deel, met waar schijnlijk Basra als tijdelijk bestuurscentrum, zal het werk terrein zijn van de Texaanse zakenman en ex-brigadegene- raal Roger 'Buck' Walters die indertijd in Vietnam vocht. De oud-militair had eerder een lei dinggevende baan bij Cadet Command, het trainingspro gramma van het Pentagon. Hij is al in Zuid-Irak om daar zijn werkzaamheden voor te berei den. De drie regionale besturen krij gen een 'kernstaf' van steeds twaalf mensen toegewezen. Bo vendien zal er een aantal Irake zen aan de slag gaan, vooral mensen die tot dusver in de VS, Groot-Brittannië of elders in Europa verbleven. De gezamen lijke ploeg moet de 23 Iraakse ministeries weer op de rails zet ten. Garner krijgt drie gezanten naast zich die deelverantwoor- delijkheid zullen dragen voor de humanitaire hulp, wederop bouw en civiel bestuur. Voor de ze banen zijn de volgende men sen aangetrokken: George F. Ward (oud-marinier en ex- ambassadeur in Namibië), Le wis Lucke (ervaren topfunctio naris van de Amerikaanse orga nisatie voor ontwikkelingshulp USAID) en Michael Mobbs (oud-adviseur juridische zaken op het Pentagon en ex-onder- handelaar voor ontwapenings zaken tijdens het president schap van Ronald Reagan). Mobbs speelde volgens The Washington Post een belangrij ke rol bij de juridische motive ring van het begrip 'vijandige strijders'. Onder deze benaming kunnen Amerikanen - maar ook bijvoorbeeld in Afghanistan opgepakte strijders - die wor den verdacht van banden met het internationaal terrorisme voor onbepaalde tijd worden gedetineerd. De club van Garner heet offici eel het Bureau voor Wederop bouw en Reconstructie (OHRA). Hoe lang dit team Irak gaat be sturen is niet duidelijk. Garner sprak eerder van zeker drie maanden na beëindiging van de vijandelijkheden. Wal ters zei kortgeleden tegen het Britse actualiteitenprogramma Newsnight dat de bestuurspe riode waarschijnlijk zeker tot eind dit jaar zal duren. De Amerikaanse ambassadeur in Marokko, Margaret Tutwiler, is door het Witte Huis aange steld als de woordvoerster van het tijdelijke bestuur in Irak. Tutwiller was woordvoerster van het ministerie van Buiten landse Zaken ten tijde van het presidentschap van Bush senior. ANP door Hamza Hendawi Een deel van Bagdad waar twee miljoen sjiieten wo nen heeft zich praktisch afge scheiden van de rest van Irak. Onder leiding van plaatselijke geestelijken runt Saddam City zijn eigen politie, ziekenhui zen en voedseldistributiecen tra. De autonomie die Saddam Ci ty in het machtsvacuüm na de ineenstorting van het Iraakse bewind heeft verworven, voorspelt niet veel goeds voor de toekomst van het heteroge ne land, dat in de afgelopen tientallen jaren door Saddam Hoessein met de knoet bijeen werd gehouden. Sjiieten maken 60 procent uit van de Iraakse bevolking van 24 miljoen en meer dan de helft van de 5 miljoen inwoners van Bagdad. In het nieuwe Irak willen de sjiieten een aandeel in de macht dat met hun aantal overeenstemt, wat het einde zou betekenen van het tradi tionele machtsmonopolie van de Arabische soennitische minderheid. Vertoon van sjiitische macht zoals in Saddam City wekt wrevel bij de soennieten en kan leiden tot spanningen en geweld. Bovendien: als een deel van Irak autonomie ver werft kan dat een domino-ef fect hebben in een land dat binnen zijn huidige grenzen nog geen honderd jaar bestaat. Behalve de sjiieten in het zui den en midden zijn er ook de Koerden in het noorden met onafhankelijkheidsaspiraties. Door de Iraakse samenleving lopen verder nog legio tribale en territoriale breuklijnen. Om zijn eigen macht te verste vigen zaaide Saddam vele ja ren verdeeldheid tussen de stammen en voedde hij de te genstellingen tussen de soen nieten en sjiieten. Onderlinge sjiitische geschillen borrelen regelmatig op, zoals vorige week in Najaf. In Saddam City liet een jonge geestelijke maandag door schemeren dat het helemaal niet zo zeker is dat het gezag over het dichtbevolkte stads deel weer aan een centrale regering zal worden overge dragen wanneer die er weer Sjiieten dragen een afbeelding mee van hun meest vereerde heilige, imam Al Hoessein. Duizenden liepen maandag in Najaf mee in een demonstratie van sjiitische eenheid. Die manifestatie volgde op ernstige spanningen tussen aanhangers van verschillende sjiitische stromingen in deze zuid- Iraakse stad. foto Karim Sahib/EP eenmaal is. Ali al Gharawi (22) zei dat hij en andere lei ders in Saddam City luisteren naar de 'al hawza al ilmiyah', de hoogste sjiitische geestelij ken in Najaf. „Ik geloof niet dat een centrale regering, als die er ooit komt, ons algehele bescherming zal bieden." Alles in Saddam City wijst er op dat de macht stevig in han den is van de geestelijken en dat de moskeeën in het stads deel fungeren als centra van die macht. Er zijn tal van teke nen, in de vorm van leuzen, aanwijzingen en graffiti, dat er een centrale leiding is, hoe verdekt ook. „Elektriciteit is eigendom van iedereen, bescherm die daar om", staat gekalkt op een muur bij een elektriciteitsin stallatie. „Broeder: u kunt hier het geplunderde geld van de staat retourneren", is elders te lezen. Vrijwilligers houden klinieken en vier ziekenhuizen in het stadsdeel draaiende. Voedsel en andere spullen die door de gewapende buurtwachten van plunderaars zijn afgepakt worden onder de ziekenhuizen verdeeld. Al Gharawi zegt dat hij twee keer gesproken heeft met een Amerikaanse militaire com mandant die nabij Saddam Ci ty is gestationeerd en die erin heeft toegestemd dat de buurt wachten die er de openbare or de handhaven, lichte wapens dragen. Als een soort weder dienst hebben de buurtwach ten vijf Arabische vrijwilligers uitgeleverd, die naar Irak wa ren gekomen om tegen de Amerikanen en Britten te vechten, aldus Raad Ahmed, een sjiitische activist die in 2002 ter dood werd veroor deeld maar vorig jaar vrij kwam dankzij een door Sad dam afgekondigde amnestie. Al Gharawi zegt dat duizen den gewapende vrijwilligers 's nachts de orde bewaren, zodat niemand Saddam City in of uit kan. Maandag bemanden ge wapende mannen ook overdag controleposten waar auto's werden doorzocht en passa giers gefouilleerd. Op het dak van de telefooncentrale en bij moskeeën stonden gewapende bewakers. De sjiieten, die onder Saddam lang en zwaar vervolgd wer den, herdachten maandag openlijk het martelaarschap van imam Al Hoessein, een van hun meest vereerde heiligen. Nergens waren de agenten in burger te bekennen die voor heen bij elke samenkomst van gelovigen bij sjiitische heilig dommen een oogje in het zeil hielden. „Sjiieten willen alleen maar dichter bij God zijn", zegt Mo hammed Ali, een onderofficier die op 19 maart, een dag voor de oorlog begon, uit het Iraak se leger deserteerde. „Maar wij kunnen problemen met de soennieten niet uitsluiten nu wij enige vrijheid hebben", zei Salman Hashem, een ande re bezoeker van de bijeen komst. AP BOMAANSLAGEN - Tijdens een toespraak van de presi dent van Argentinië zijn op het Plaza Maijo in Buenos Aires twee bommen ontploft. De eerste berichten maken geen melding van slachtoffers. Er bevonden zich naar schat ting 150.000 mensen op het plein. GIFTIGE CHOCOLA - De Til- burgse politie heeft veel werk gehad om 25 mensen van de vergiftingsdood te redden. Drie kinderen vonden in een vuilnisemmer een doos met veertig repen chocola. Wat ze niet wisten, was dat de repen met rattengif waren bestre ken. Een bewoner aan Koopvaardijstraat, die een! vensmiddelenbedrijf hee had een tijd lang last gel van ratten en muizen. Hijb streek met succes de chocs met gif. De politie alarmed de buurtbewoners. Alle ctaf la-eters lieten bij de GGDk maag leegpompen. j OUDE DIJK - De Oude» Bruinisse is nog steeds dicht. Het springtij was dia dag op zijn hoogst, waas: ook nog een straffe V stond. Met het ringdijkje.is rond dit gat wordt gelegd men gisteren bijna niet vefe gekomen. PZC Hoofdredactie: A. L. Oosthoek D. Bosscher (adjunct) A. L. Kroon (adjunct) Centrale redactie: Oostsouburgseweg 10 Postbus 18 4380 AA Vlissingen Tel. (0118) 484000 Fax: (0118) 470102 E-mail: redactie@pzc.nl Vlissingen: Postbus 18 4380 AA Vlissingen Tel. (0118)484000 Fax. (0118) 470102 E-mail: redwalch@pzc.nl Goes: Voorstad 22 Postbus 31 4460 AA Goes Tel. (0113)273000 Fax. (0113)273030 E-mail: redgoes@pzc.nl Terneuzen: Willem Alexanderlaan 45 Postbus 145 4530 AC Terneuzen Tel. (0115)645769 Fax. (0115)645741 E-mail: redtern@pzc.nl Hulst: Baudeloo 16 Postbus 62 4560 AB Hulst Tel. (0114) 372776 Fax. (0114) 372771 E-mail: redhulst@pzc.nl Zierikzee: Grachtweg 23a Postbus 80 4300 AB Zierikzee Tel. (0111)454647 Fax. (0111)454657 E-mail: redzzee@pzc.nl Opening kantoren: Maandag t/m vrijdag van 8.00 tot 17.00 uur Zierikzee, Goes en Hulst: 8.30-17.00 uur Internet: www.pzc.nl Internetredactie: Postbus 18 4380 AA Vlissingen E-mail: web@pzc.nl Bezorgklachten: 0800-0231231 op maandag t/m vrijdag gedurende de openingstijden; zaterdags tot 12.00 uur. Abonnementen (bij acceptgirobetaling geldt een toeslag van 2,00) per maand: 20,50 per kwartaal: 55,10 per jaar: 209,90 Voor toezending per post geldt een toeslag. E-mail: lezersservice@pzc.nl Beëindiging van abonnementen uitsluitend schriftelijk, 1 maandvos' het einde van de betaalperiode. Losse nummers per stuk: maandag t/m vrijdag:€ 1,10 zaterdag: 7,65 Alle bedragen zijn inclusief 6%F1 Bankrelaties ABN AMRO 47.70.65.597 Postbank 35.93.00 Advertenties Alle advertentie-orders worden uitgevoerd overeenkomstig de Algemene Voorwaarden van Wegener NV en volgens de Regelen voor het Advertentie*®' Overlijdensadvertenties: maandag t/m vrijdag: tijdens ka zondag: van 16.00tot 18.00UW Tel. (0118) 484000 Fax(0118)470100 Personeelsadvertenties: Tel. (0118) 484240 Rubrieksadvertenties |kle'll,iel' Tel. (0118) 484321 Fax:(0118)484370 Voor gewone advertentie Noord- en Midden-Zeeland Tel: (0118) 484369 Fax: (0118)484309 Zeeuws-Vlaanderen Tel: (0114) 372770 Fax:(0114)372771 lnternetwww.pzc.nl/adverteren Uitgeverij Provinciale Zeeuwse Courant BV is een onderdeel van het Wegener-con™''^^. aan ons verstrekte gegevens hebben wij opgenomen in een bestand dat wordt yey^,,^ (abonnementen)administratie en om u te (laten) informeren over voor u rolevanied' ducten van de lileis en de werkmaatschappijen van V derden Als u op deze informatie geen pri|s ste't dan k lezersservice. Postbus 3229. 4800 MB Breda et i it i cct i ucbiai tu uat vrw WonSlefl6"^' ormeren over voor u retev^te aie Wegener of door ons zorgvuldig^ af#r; n kunt u dit schriftelijk melden Dij r* Behoort tot ÜJ0Q0TlGr

Krantenbank Zeeland

Provinciale Zeeuwse Courant | 2003 | | pagina 4